Heb je een uitkering en verdien je toch iets bij, dan voelde dat de afgelopen jaren als een wassen neus. Elke euro die je extra verdiende, ging vrijwel meteen van je uitkering af. Vanaf 1 januari 2026 verandert dat: het kabinet verruimt de bijverdiengrenzen binnen de Participatiewet, zodat werken naast een uitkering eindelijk iets oplevert in plaats van een rekensom die toch op nul uitkomt.
Wat er precies verandert aan de bijverdiengrenzen
De wet heet Participatiewet in Balans en is eind vorig jaar door de Eerste Kamer geloodst. Kern van de wijziging: mensen die vanuit de bijstand aan het werk gaan, houden voortaan een groter deel van hun bijverdienste, in plaats van dat die vrijwel één op één wordt verrekend met de uitkering. Gemeenten krijgen daarnaast simpelere regels om dit uit te voeren, zodat de uitvoering minder afhangt van de vraag welke ambtenaar toevallig je dossier behandelt.
Het gaat niet om een losse maatregel. Volgens het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid maakt dit onderdeel uit van een breder pakket aan wijzigingen dat op 1 januari 2026 ingaat, gericht op meer financiële zekerheid voor mensen die vanuit een uitkering weer aan het werk gaan. Op de site van de Rijksoverheid staat het volledige overzicht van alle wijzigingen die per die datum ingaan.
Voor je portemonnee maakt dit nogal wat uit. Onder de oude regels leverde een bijbaantje van een paar uur per week netto bijna niets op, want de korting op de uitkering at je verdiensten grotendeels op. Veel mensen lieten daarom bewust kansen liggen: waarom moeite doen voor een paar tientjes die je toch weer kwijtraakt? Met de nieuwe verrekening blijft er eindelijk een reëel bedrag over, waardoor bijverdienen ook financieel de moeite wordt in plaats van alleen een principiële keuze.
Gemeenten mogen straks met terugwerkende kracht bijstand toekennen
Een tweede, minder besproken wijziging is minstens zo belangrijk. Gemeenten krijgen de mogelijkheid om bijstand met terugwerkende kracht toe te kennen. Dat klinkt technisch, maar het lost een reëel probleem op: nu moet je vaak weken wachten op je eerste uitkering nadat je die hebt aangevraagd, terwijl de rekeningen gewoon doorlopen. Die wachttijd is precies waar veel mensen in de schulden belanden, nog voordat er ook maar één euro is binnengekomen.
Door bijstand met terugwerkende kracht te kunnen toekennen, hoeft niemand meer een paar weken zonder inkomen te overbruggen enkel omdat het papierwerk traag verloopt. Voor wie toch al bezig is met bijverdienen naast een minimuminkomen: als je op zoek bent naar snelle, kleine bijverdiensten kun je bijvoorbeeld ook kijken naar spullen verhuren die toch stof staan te verzamelen, dat werkt los van je uitkeringsstatus.
Giften tot 1200 euro tellen niet meer mee
Ook nieuw: er komen duidelijke regels voor giften. Tot 1.200 euro per jaar mag je aan giften ontvangen zonder dat dit invloed heeft op je uitkering. Eerder was dit een grijs gebied waarin je eigenlijk elke gift moest melden en de gemeente per geval beoordeelde of het gevolgen had. Die onzekerheid hield mensen tegen om hulp van familie of vrienden aan te nemen, uit angst dat het hun uitkering zou raken.
Met een vast bedrag als ondergrens weet je voortaan gewoon waar je aan toe bent. Dat is met name relevant voor mensen die een keer een grotere uitgave moeten doen, zoals een kapotte wasmachine vervangen, en daarvoor bijspringen van de familie krijgen zonder dat de gemeente ineens gaat korten.
2026 is nadrukkelijk een overgangsjaar
Niet alles gaat meteen volledig in. Volgens branchevereniging Divosa, de koepel van gemeentelijke sociale diensten, geldt 2026 als een gedoogjaar. De volledige verruiming van de bijverdiengrenzen wordt dit jaar vooral toegepast op jongeren tot 27 jaar, die daarnaast ook in aanmerking komen voor een aparte premie arbeidsinschakeling. Voor de rest van de doelgroep volgt de bredere uitrol gefaseerd, met 1 januari 2027 als volgend ijkpunt.
Gemeenten krijgen dus ruimte om de nieuwe regels stap voor stap in te voeren in plaats van in één keer. Het kabinet trekt hier ook geld voor uit: 500 miljoen euro per jaar voor het hervormen van de arbeidsmarkt, re-integratie en de aanpak van armoede en schulden. Wil je überhaupt weten hoeveel je in 2026 belastingvrij mag bijverdienen zonder uitkering, lees dan ook ons overzicht van de belastingvrije bijverdiengrenzen, want die regels staan los van wat hierboven beschreven staat en gelden voor iedereen, uitkering of niet.
Zo check je wat dit voor jouw situatie betekent
Heb je een uitkering en overweeg je bij te verdienen, dan is de eerste stap simpel: bel of mail je contactpersoon bij de gemeente en vraag concreet naar de nieuwe bijverdiengrenzen voor jouw situatie. De regels verschillen namelijk per leeftijd en per fase van uitrol, en gemeenten voeren dit niet allemaal op precies dezelfde datum en manier door.
Twijfel je nog wat voor bijverdienste bij je past, kijk dan ook eens naar werk dat je vanuit huis kunt combineren met een uitkering, zoals werk als virtuele assistent. Belangrijkste les van deze hele wetswijziging: bijverdienen naast een uitkering wordt minder een straf en meer een opstap. Zorg dat je die ruimte ook echt benut in plaats van uit gewoonte aan de kant te blijven staan.