Een snoepautomaat bij de sportschool, een koffiemachine in de wachtkamer van de kapper, een koelkast met smoothies op het station. Steeds meer Nederlanders zetten er zelf een neer en innen wekelijks de omzet. Bij de Kamer van Koophandel stonden op 1 april 2025 meer dan twee keer zoveel verkoopautomaatondernemers ingeschreven als twee jaar daarvoor, meldde de NOS in april 2025. Geen beleggingsapp, geen crypto-wallet, maar een kastje met chips erin. Is dat echt een slimme manier om bij te verdienen, of kijk je over twee jaar aan tegen een lege automaat in een lege gang?
Waarom een automaat aantrekkelijker voelt dan beleggen
Financieel psycholoog Anne Abbenes legt in dat NOS-artikel uit waarom vooral jongeren naar automaten grijpen: een automaat is tastbaar, je ziet hem staan en je ziet direct of er geld in zit. Bij crypto of een ETF-portefeuille moet je op een koers wachten die je niet in de hand hebt. Abbenes wijst ook op de economische onzekerheid waarin veel jongeren opgroeien: ze willen financiële onafhankelijkheid, maar zijn zich tegelijk bewust van risico's zoals het niet kunnen kopen van een huis.
Jan-Willem Brouwer, accountmanager bij Vending@work, ziet in diezelfde NOS-reportage vooral dat het laagdrempelig is. Jongeren laten zich inspireren via TikTok en Instagram, en de omzet wordt meestal wekelijks op de rekening gestort. Dat directe geldstroompje maakt het aantrekkelijker dan bijverdienen via online enquêtes, waar je voor een paar euro per uur klikt.
Wat een automaat je kost
Volgens ondernemer Ghiel Wijdeven, die met een vriend drie automaten runt en er binnenkort twee bij plaatst, kost een grote automaat tussen de 3.000 en 5.000 euro. Daar komt de huur van de locatie bij, en die noemt hij zelf de duurste kostenpost. Per automaat ligt de omzet doorgaans tussen de 600 en 900 euro per maand, maar dat is omzet, niet winst. Wijdeven verwacht pas na twee jaar echt winst te maken, vooral omdat de aanschafkosten en locatiehuur in het begin het grootste deel van de inkomsten opeten.
Hij zoekt bewust naar locaties met een concrete behoefte, zoals een kapperszaak die zelf dranken moest regelen voor klanten. Zijn insteek is simpel: hoe meer automaten, hoe meer de kleine marges per automaat samen iets opleveren. "Massa is kassa", zoals hij het zelf noemt. Het zoeken naar locaties voelt voor hem nauwelijks als werk, hij besteedt er ongeveer twee uur per week aan.
De regels waar je niet onderuit komt
Voordat je een automaat neerzet, moet je langs de regels van het Ondernemersplein, de officiële KVK-informatiesite voor ondernemers. Een paar dingen die vaak over het hoofd worden gezien:
- Een nieuw bedrijf met automaatverkoop moet zich inschrijven bij de KVK. Verkoop je al via een toonbank en voeg je automaatverkoop toe als nieuwe activiteit, dan is dat gratis.
- Voor een automaat in de openbare ruimte is meestal een omgevingsvergunning nodig. Binnen je eigen winkel kan een uitstallingsvergunning vereist zijn. Dit verschilt per gemeente, dus check het omgevingsplan en de Algemene Plaatselijke Verordening (APV) van de gemeente waar je de automaat wilt plaatsen.
- Verkoop je eten of drinken, dan gelden de Warenwet en een hygiënecode. De temperatuur in de automaat moet je meten en registreren, handmatig of met een logger, en klanten moeten vóór de betaling allergenen-informatie kunnen zien.
- Alcohol mag helemaal niet via een automaat. Sigaretten en vapes ook niet, die mag je alleen verkopen via een geregistreerde tabaksspeciaalzaak of een bemand tankstation.
- Zet de automaat vast. Veel verzekeraars en garantievoorwaarden eisen dat, en het voorkomt diefstal of schade.
Waar het misgaat bij startende automaatondernemers
De grootste valkuil is niet de automaat zelf, maar de locatie. Een kapperszaak of sportschool met weinig passanten levert nauwelijks omzet op, terwijl de huur van de plek gewoon doorloopt. Reken dus niet alleen de aanschafprijs van 3.000 tot 5.000 euro, maar ook structureel de locatiehuur, het aanvullen van voorraad, en onderhoud als er iets vastloopt.
Daarnaast onderschatten mensen hoe lang het duurt voor er winst overblijft. Wijdeven noemt zelf twee jaar als realistisch moment waarop de investering zich terugbetaalt. Wie denkt binnen een half jaar quitte te spelen, komt bedrogen uit. Net als bij een dynamisch energiecontract geldt hier dat de eerste maanden vooral kosten met zich meebrengen, en dat het rendement pas later zichtbaar wordt.
Is het iets voor jou
Een verkoopautomaat is geen passief inkomen in de zin dat je er niets meer naar hoeft te kijken. Je moet voorraad aanvullen, locaties onderhandelen en soms een storing oplossen. Het past bij wie het leuk vindt om fysiek iets op te bouwen en wekelijks te zien hoeveel er binnenkomt, zonder op een koersgrafiek te hoeven turen. Begin je eraan, reken dan met een terugverdientijd van minimaal twee jaar, zoek een locatie met echte passanten, en zorg dat de vergunningen en hygiëneregels op orde zijn voordat de automaat er staat. Dan is het, zoals financieel psycholoog Abbenes het verwoordt, met een goed plan zeker een slimme investering.